Máy đo thân nhiệt tại Việt Nam: Yên tâm chưa?

Trước tình hình phát hiện 3 bệnh nhân nhiễm cúm A/H1N1 vào VN, nhiều người tỏ ra rất lo ngại về sự kiểm soát và cả hiệu quả hoạt động của các máy đo thân nhiệt đặt ở các cửa khẩu. VietNamNet đã có cuộc phỏng vấn với Tiến sĩ Trần Thanh Dương – Phó Cục trưởng Cục Y tế Dự phòng và Môi trường ( Bộ Y tế) xung quanh vấn đề trên.

Phóng viên: Thưa ông, số máy đo thân nhiệt mà Cục Y tế dự phòng quản lý được tại VN là bao nhiêu? Tình trạng và hiệu quả hoạt động của chúng hiện nay như thế nào?

TS Trần Thanh Dương kiểm tra máy đo thân nhiệt trong buổi làm việc tại sân bay Tân Sơn Nhất – Ảnh: moh.gov

TS. Trần Thanh Dương (TS.TTD): Hiện tại Bộ Y tế đang có tổng cộng 14 máy đo thân nhiệt, trong đó 11 máy được trang bị từ năm 2004 khi Việt Nam có dịch SARS và 03 máy mới do các đơn vị kiểm dịch y tế địa phương tự mua bằng nguồn ngân sách thu phí kiểm dịch y tế biên giới.   Cụ thể, Cửa khẩu sân bay quốc tế Nội Bài: có 3 máy được trang bị từ năm 2004 (2 máy do Bộ Y tế cấp và 01 do Đại sứ quán Singapore tặng) 2 máy Bộ Y tế cấp bị hỏng, 1 máy do Đại sứ quán Singapore tặng cũng bị hỏng nhưng đã được sửa chữa và hiện vẫn đang hoạt động; Cửa khẩu sân bay quốc tế Đà Nẵng: có 1 máy do Bộ Y tế cấp năm 2004, hiện đang hỏng không sửa chữa được; Cửa khẩu sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất: có 03 máy được trang bị từ năm 2004 (2 máy do Bộ Y tế cấp và 01 do Đại sứ quán Singapore tặng) 02 máy Bộ Y tế cấp bị hỏng, 1 máy do Đại sứ quán Singapore tặng hiện vẫn đang hoạt động; Cửa khẩu quốc tế Móng cái tỉnh Quảng Ninh: có 01 máy do Bộ Y tế cấp năm 2004, hỏng không sửa chữa được; Cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị tỉnh Lạng Sơn: có 1 máy do Bộ Y tế cấp năm 2004, hỏng không sửa chữa được; Cửa khẩu quốc tế Hà Khẩu tỉnh Lào Cai: có 1 máy do Bộ Y tế cấp năm 2004, hỏng không sửa chữa được; Cửa khẩu quốc tế Vĩnh Xương tỉnh An Giang: có01 máy do tỉnh mua từ năm 2004 đã nhiều lần phải sửa chữa, hiện vẫn đang hoạt động.

Máy đo thân nhiệt được hoạt động theo nguyên lý nào và có những ưu việt gì?

Máy đo thân nhiệt hoạt động dựa trên nguyên tắc dùng bước sóng của tia hồng ngoại, ngưỡng nhiệt độ bình thường của máy là 37 độ C, khi nhiệt độ cơ thể cao hơn ngưỡng bước sóng đã được cài đặt thì máy sẽ báo có màu đỏ trên màn hình hiển thị. Nhiệt độ bình thường của cơ thể là 37 độ C, khi nhiệt độ cơ thể bị sốt tức là nhiệt độ cơ thể lớn hơn 37độ C.

Ưu việt của máy đo thân nhiệt là sàng lọc nhiệt độ của khách nhập cảnh rất nhanh, chính xác, không gây ách tắc tại của khẩu. Những người có dấu hiệu sốt sẽ được máy sàng lọc và phát hiện tại cửa khẩu và được đưa vào khu cách ly để khám và xác định có bị mắc bệnh hay không.

Trong các bản tin liên quan tới máy đo thân nhiệt hồi đầu tháng 5, các máy đo thân nhiệt tại hai ga hàng không chính của nước ta là sân bay Nội Bài và sân bay Tân Sơn Nhất đều gặp trục trặc. Chính quyền hai thành phố và ngành Y tế cũng đã có quyết định mua thêm máy. Vậy tình trạng hiện nay ra sao?

Như đã trình bày ở trên, các máy đo nhiệt độ hồng ngoại trước đây được áp dụng kỹ thuật công nghệ điện tử cao cấp, chỉ một số ít quốc gia trên thế giới sản xuất được và chỉ dùng cho mục đích quân sự: như Mỹ, Canada, Singapore…Khi có dịch SARS vào năm 2003 lan tràn mạnh ở các quốc gia, thì tổ chức y tế thế giới khuyến cáo sử dụng loại máy quân sự này cho mục đích sàng lọc nhanh tại cửa khẩu. Tuy nhiên, giai đoạn đó mua cũng rất khó khăn, các quốc gia trước khi bán máy phải có ý‎ kiến của Bộ Quốc phòng. Do nhiều tính năng kỹ thuật khác nhau như yêu cầu thao tác sử dụng phải chính xác, máy phải được bảo quản không bụi, không bị ẩm, nên trong điều kiện nhiệt đới ở nước ta, máy sử dụng không được ổn định, dễ bị hỏng.

Để cung cấp thêm các máy đo nhiệt độ nhanh tại của khẩu, UBND TP Hà Nội và TP Hồ Chí Minh đã phê duyệt để các Trung tâm Kiểm dịch y tế quốc tế Hà Nội và TP Hồ Chí Minh mỗi đơn vị mua 01 máy trang bị cho mỗi cửa khẩu sân bay quốc tế Nội Bài và Tân Sơn Nhất.   Cho đến nay, về phần thủ tục mua máy, cả 02 đơn vị đã ký kết xong hợp đồng, tuy nhiên các hãng cung cấp máy cho rằng hiện số lượng máy sản xuất có hạn trong khi hãng sản xuất đã nhận được nhiều đơn đặt mua nên chưa thể đáp ứng được ngay, thời gian giao máy nhanh nhất là 01 tháng do vậy ít nhất trong tháng 6/2009 các đơn vị trên mới nhận được máy mới.

Máy đo thân nhiệt đặt tại hai sân bay lớn nhất Việt Nam – Ảnh: DT, TTOL, TT

Theo tin từ các phương tiện truyền thông, việc phát hiện những người nghi mắc bệnh cúm A(H1N1) vào Việt Nam và các nước đều dựa trên việc đo thân nhiệt trước khi khẳng định bằng xét nghiệm. Xin ông cho biết phương pháp ấy có ý nghĩa như thế nào và chính xác tới mức độ nào?

Theo bệnh học của bệnh cúm A(H1N1), sốt là một trong các triệu chứng sớm của bệnh vì vậy việc sàng lọc bằng đo thân nhiệt cơ thể sẽ phát hiện được hành khách nhập cảnh có dấu hiệu bị bệnh để tiến hành các biện pháp y tế khác, để chẩn đoán xác định sau này. Việc này đã được nhiều quốc gia áp dụng.

Hàng ngày, tại 02 cửa khẩu sân bay quốc tế Nội Bài và Tân Sơn Nhất có khoảng 10 ngàn lượt hành khách nhập cảnh vào Việt Nam trong đó có tới 70% là hành khách đi qua vùng dịch, đây có thể nói là nguy cơ rất lớn có thể mang mầm bệnh vào Việt Nam, đòi hỏi phải giám sát chặt chẽ tại cửa khẩu để ngăn chặn không cho dịch xâm nhập vào nước ta. Tuy nhiên, đây là nhiệm vụ rất khó khăn.

Chúng tôi được biết thiết bị đo thân nhiệt trong dịch cúm A(H1N1) lần này cũng là các máy đo đã dùng để phát hiện các bệnh nhân dịch SARS trước đây. Có gì để phân biệt khi bệnh nhân nhiễm 2 loại virus khác nhau ấy (Tất nhiên nhiễm SARS cũng nguy hiểm không kém và cần cách ly để điều trị)?

Thiết bị đo thân nhiệt chỉ dùng để sàng lọc nhanh những trường hợp bị sốt, đặc biệt chú ‎ý những trường hợp đi từ vùng có dịch. Nếu chỉ dựa vào dấu hiệu hành khách bị sốt thỉ chưa thể khẳng định được hành khách đó mắc bệnh SARS hay mắc Cúm A(H1N1) mà cần phải có những xét nghiệm để xác định, do vậy không thể chỉ căn cứ vào nhiệt độ cơ thể là đã xác định được người đó mắc bệnh gì.

Chúng ta chưa có đủ máy đo thân nhiệt hiện đại để phát hiện mọi trường hợp nghi nhiễm virus cúm A(H1N1). Ngoài các sân bay, làm thế nào để phát hiện người mắc cúm A(H1N1) vào Việt Nam (kể cả đi nước ngoài trở về) bằng các con đường khác như qua các cửa khẩu biên giới (đường bộ) hoặc các hải cảng (đường thủy)?

Hiện tại, hầu hết các cửa khẩu đường bộ, đường thuỷ của Việt Nam chưa được trang bị máy đo thân nhiệt. Chủ yếu mới trang bị cho các cửa khẩu hàng không quốc tế. Tại những nơi chưa trang bị, hoặc chưa đủ, Bộ Y tế chỉ đạo các đơn vị triển khai đo nhiệt độ hành khách bằng nhiệt kế đo tai. Ngày 28/5/2009, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt bổ sung ngân sách phòng chống cúm A(H1N1) ở người để mua máy đo nhiệt độ nhằm cấp thêm cho các cửa khẩu.
Trân trọng cảm ơn ông!

(Theo vietnamnet.vn)