Sau đây là một số tư vấn của Thứ trưởng Bộ Y tế Trịnh Quân Huấn, Giám đốc Sở Y tế TPHCM Nguyễn Văn Châu, Phó giám đốc BV Bệnh nhiệt đới TPHCM Trần Tịnh Hiền và BS. Trần Văn Đông – Phòng Giám sát cúm, Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương về dịch cúm A/H1N1.

Nóng sốt, sổ mũi, đau họng: Tự cách ly

Triệu chứng của người mắc bệnh do virus cúm A/H1N1 giống với hội chứng cúm mùa, bệnh diễn biến cấp tính từ nhẹ đến nặng: từ sốt, ho, đau họng, chảy nước mắt, nước mũi, đau người, đau đầu, mệt mỏi; một số trường hợp có tiêu chảy, đến viêm phổi nặng và tử vong. Thời kỳ ủ bệnh 1 – 7 ngày. Thời kỳ lây truyền của bệnh từ 1 ngày trước cho tới 7 ngày sau khi khởi phát. Chính vì vậy, khi có các biểu hiện bệnh như trên, cần tự cách ly và nhanh chóng đến cơ sở y tế thăm khám.

Cúm A/H1N1 có khả năng lây nhiễm rất cao và lây truyền nhanh từ người sang người qua đường hô hấp, qua nước bọt hay dịch tiết mũi họng qua ho, hắt hơi của người bệnh. Ngoài ra, bệnh có thể lây qua tiếp xúc với một số đồ vật có chứa virus và từ đó qua tay đưa lên mắt, mũi, miệng. Trong điều kiện thời tiết lạnh và ẩm, tế bào đường hô hấp của người dễ bị tổn thương, làm tăng tính cảm nhiễm với bệnh.

Virus cúm A/H1N1 có sức đề kháng yếu, dễ bị bất hoạt bởi bức xạ mặt trời, tia cực tím, dễ bị tiêu diệt ở nhiệt độ 70°C và các chất tẩy rửa thông thường. Tuy nhiên, virus cúm A/H1N1 có thể tồn tại hàng giờ ở ngoại cảnh, đặc biệt khi thời tiết lạnh.

Bộ trưởng Bộ Y tế kiểm tra công tác kiểm dịch phòng ngừa cúm A/H1N1 tại sân bay Tân Sơn Nhất.

Thường xuyên vệ sinh cá nhân

Việc rửa tay thường xuyên là một trong những cách phòng ngừa hiệu quả, bởi rửa tay thường xuyên bằng xà phòng (5-6 lần/ngày) sẽ hạn chế virus lây truyền. Che miệng và mũi khi ho hoặc hắt hơi, tốt nhất dùng khăn vải hoặc khăn giấy che miệng khi ho hoặc hắt hơi để làm giảm phát tán các dịch tiết đường hô hấp, sau đó hủy hoặc giặt sạch khăn ngay. Thường xuyên súc miệng bằng nước sát khuẩn.

Cần vệ sinh nhà cửa, văn phòng bằng nước sát khuẩn. Nên thường xuyên lau nền nhà, tay nắm cửa và bề mặt các đồ vật trong nhà bằng chất tẩy rửa thông thường, như xà phòng, nước Javel, cồn Ethanol 70 độ. Hạn chế sử dụng máy điều hòa.

Những bài thuốc dân gian như xông hơi, ăn tỏi, uống trà xanh…, về cơ bản là tốt nhưng đối với dịch cúm A/H1N1 hiệu quả chưa được xác thực. Do đó, phòng dịch cúm bằng các phương pháp cổ điển với vệ sinh hàng ngày vẫn quan trọng hơn cả, như: tránh tiếp xúc với người bị bệnh đường hô hấp cấp tính; khi tiếp xúc với người bệnh phải đeo khẩu trang y tế và giữ khoảng cách ít nhất 1m; hạn chế đến những nơi đông người…

Sở Y tế TPHCM đã tuyên truyền cho đội ngũ tài xế taxi về phòng ngừa dịch cúm A/H1N1, bởi đây là phương tiện có nguy cơ truyền virus cúm A/H1N1, nhất là ở tay nắm cửa. Do vậy, người dân không quá lo lắng khi đi phương tiện này và tốt hơn là hạ cửa kính khi đi taxi cho thông thoáng. Những người bị nghi ngờ mắc cúm A/H1N1 hay có các triệu chứng cúm, cần tránh đi xe buýt trong thời điểm hiện nay.

Hầu hết người nhiễm cúm A/H1N1 tại Việt Nam từ vùng dịch trở về, những trường hợp khác do lây nhiễm trực tiếp từ người mắc bệnh, chứ chưa có bệnh nhân cúm A/H1N1 trong nước tự khởi phát và chưa có khảo sát cho thấy đeo khẩu trang thông thường có tránh được bệnh dịch hay không. Tuy nhiên, để đề phòng thì khi đến những nơi đông người nên đeo khẩu trang hoặc khẩu trang y tế. Đối với những người từ vùng dịch trở về, đã tiếp xúc với bệnh nhân cúm A/H1N1 thì cần mang khẩu trang ít nhất trong vòng 7 ngày.

Đeo khẩu trang, hạn chế tiếp xúc…

Tiêm ngừa vaccine là biện pháp quan trọng để phòng bệnh cúm và giảm ảnh hưởng của dịch cúm. Tuy nhiên, hiện các loại vaccine thông thường chưa cho thấy tác dụng phòng chống cúm A/H1N1. Còn vaccine ngừa cúm A/H1N1 đang được nghiên cứu.

Đối với người từ vùng dịch trở về, người có tiếp xúc với bệnh nhân cúm A/H1N1 mà có biểu hiện nóng sốt, đau họng cần nằm riêng ở nhà, đeo khẩu trang và tránh tiếp xúc trong vòng 7 ngày. Nếu bệnh trở nặng nên báo cho cơ sở y tế để được đưa đến bệnh viện cách ly, giám sát. Còn nếu tự đến bệnh viện phải đeo khẩu trang và đi bằng phương tiện cá nhân.

Khi trong gia đình có ca bệnh (gồm ca nghi ngờ, ca có thể, ca xác định), người bệnh phải cách ly tại nhà hoặc tại cơ sở điều trị, tùy theo tình trạng bệnh, trong vòng 7 ngày kể từ khi có biểu hiện bệnh. Những người trong gia đình phải phòng lây nhiễm bệnh bằng cách: đeo khẩu trang, rửa tay thường xuyên bằng xà phòng; che miệng và mũi bằng khăn khi ho hoặc hắt hơi; hạn chế tiếp xúc với cộng đồng…

Phụ nữ mang thai nếu mắc cúm A/H1N1 hay cúm thường cũng rất nguy hiểm cho tính mạng cả mẹ lẫn con. Một số công sở đã cho phụ nữ mang thai nghỉ làm trong thời điểm này.

Trước sự gia tăng của dịch cúm A (H1N1) trên toàn cầu, nhiều người lo ngại nguy cơ lây nhiễm bệnh, nhất là những người đi đến vùng có ổ dịch đang bùng phát, họ rất lo lắng có nên dùng thuốc chống cúm hay không? Các chuyên gia y tế khuyến cáo, chỉ sử dụng thuốc điều trị cúm khi có chỉ định của bác sĩ.

Tuân thủ các biện pháp phòng bệnh của ngành y tế là quan trọng nhất

Khi đại dịch cúm xảy ra, những người có nguy cơ lây nhiễm cao nhất không ai khác là các nhân viên y tế điều trị trực tiếp bệnh nhân cúm A (H1N1) hay những người làm công tác xét nghiệm. Mặc dù nguy cơ lây nhiễm là rất cao song do đảm bảo chặt chẽ yêu cầu phòng bệnh ở tất cả các khâu nên cho đến nay không ghi nhận bất kỳ một trường hợp nhân viên y tế nào nhiễm cúm A (H1N1) cũng như cúm A (H5N1).

BS. Trần Văn Đông – Phòng Giám sát cúm, Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương cho biết, anh là một trong nhiều nhân viên của Viện có nhiệm vụ đi giám sát dịch và lấy bệnh phẩm của những bệnh nhân có nghi ngờ hội chứng cúm nói chung, đặc biệt là cúm A (H5N1) và cúm A (H1N1) hiện nay nhưng tất cả những nhân viên y tế của Viện đều đảm bảo sức khỏe và không có sự lây nhiễm nào. Đây là một cơ quan hàng đầu của ngành dịch tễ trong cả nước nên tất cả các nhân viên đều tuân thủ nghiêm ngặt mọi khuyến cáo về phòng bệnh, như đeo khẩu trang chuyên dụng, mang găng tay y tế, mặc quần áo bảo hộ đúng cách khi tiếp xúc với bệnh nhân để lấy bệnh phẩm, thực hiện đúng yêu cầu an toàn sinh học tại các phòng xét nghiệm, phòng thí nghiệm. Đồng thời đối với những người làm công tác chống dịch bệnh chuyên nghiệp đều phải có ý thức giữ gìn sức khỏe cá nhân, không sử dụng các chất như rượu, bia, thuốc lá, có chế độ dinh dưỡng đảm bảo sức khỏe đi chống dịch.

Tại Viện Các bệnh truyền nhiễm và nhiệt đới Quốc gia, TS. Nguyễn Văn Kính – Viện trưởng cho biết, tất cả các nhân viên y tế đều được trang bị quần áo, khẩu trang… chuyên dụng phòng sự lây nhiễm cúm A (H1N1) từ bệnh nhân. Đặc biệt đây là bệnh viện có nhiều kinh nghiệm chăm sóc và điều trị các bệnh nhân SARS và cúm A (H5N1), nên các nhân viên y tế từ bác sĩ, điều dưỡng, các nhân viên phòng xét nghiệm đều tuân thủ nghiêm ngặt mọi yêu cầu phòng bệnh và không để xảy ra sự lây nhiễm đáng tiếc nào.

Không được sử dụng thuốc điều trị cúm như vaccin phòng bệnh

Các bác sĩ cảnh báo: Việc sử dụng tràn lan và không hợp lý những thuốc kháng virut vừa không mang lại hiệu quả, vừa làm gia tăng nguy cơ kháng thuốc. Khi đó, việc chữa trị sẽ khó khăn hơn rất nhiều do vi rút cúm A/(H1N1) chỉ nhạy cảm với một số loại thuốc.

Hiện nay ở nước ta, ngoài số thuốc đã phân bổ về các địa phương thì Bộ Y tế cũng đã dự trữ nguồn nguyên liệu thuốc, sẵn sàng sản xuất thuốc tamiflu khi cần thiết.

Theo TS. Nguyễn Văn Kính, thuốc sử dụng cho điều trị cúm hiện nay chủ yếu là tamiflu. Khác với vaccin, khi tiêm vào cơ thể sẽ tạo ra kháng thể chống lại sự tấn công của virut thì thuốc kháng virut – làm giảm sự nhân lên của virut trong cơ thể – chỉ được sử dụng khi bắt đầu có dấu hiệu bệnh, không có chỉ định uống để phòng bệnh. Đặc điểm của thuốc tamiflu sau 7 giờ đã bị đào thải ra ngoài nên chỉ dùng cho những trường hợp đã có triệu chứng bệnh. BS. Trần Văn Đông cũng khẳng định, việc sử dụng thuốc tamiflu để phòng bệnh là hết sức sai lầm vì không chỉ không phòng được bệnh mà còn có nguy cơ dẫn đến kháng thuốc nếu không may mắc bệnh. Trường hợp cần dùng tamiflu dự phòng chỉ dành cho nhân viên y tế có tiếp xúc với bệnh nhân mà không được bảo vệ. Do không biết người đó mắc bệnh, khi tiếp xúc không mang trang bị kính bảo hộ, khẩu trang đúng tiêu chuẩn, găng tay y tế và tiếp xúc gần dưới 1m.

Các bác sĩ cho biết, thuốc tamiflu được chỉ định cho việc điều trị cúm A không biến chứng ở người lớn và trẻ em trên 1 tuổi. Tác dụng của thuốc sẽ phát huy tối đa nếu được dùng trong vòng 48 giờ kể từ khi có triệu chứng cúm như: sốt, ho, đau họng, sổ mũi, đau nhức, mệt mỏi… sẽ làm giảm triệu chứng và rút ngắn thời gian bệnh khoảng 1-2 ngày. Nếu dùng thuốc sớm hơn, trong vòng 12-24 giờ, sẽ rút ngắn thời gian bệnh đến 2-3 ngày. Vì vậy dùng thuốc càng sớm càng tốt. Với trẻ từ 1-12 tuổi, hiệu quả điều trị cúm A khoảng 67%. Nếu có biến chứng, bị bội nhiễm đưa đến viêm phổi nặng phải dùng thêm nhiều thuốc khác.

TS. Kính khẳng định, phác đồ điều trị cúm A (H1N1) do Bộ Y tế xây dựng có tác dụng điều trị rất hiệu quả, bệnh nhân đầu tiên mắc cúm A (H1N1) ở miền Bắc đã được xuất viện và nhiều bệnh nhân khác trong phía Nam cũng đã được xuất viện, không có trường hợp biến chứng nguy hiểm nào xảy ra.

(theo sggp.org & suckhoedoisong.vn)