Sự việc hành khách người Hàn quốc Kim Jae Sik (35 tuổi) say rượu gây rối và hành hung tiếp viên Vietnam Airlines trên chuyến bay từ Pusan (Hàn Quốc) về Hà Nội ngày 21-05-2009 đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về việc phải có một hình thức chế tài khi hành khách đi máy bay vi phạm các quy định về an toàn –an ninh trên chuyến bay. Theo con số thống kê của Ban An toàn – An ninh thuộc Tổng công ty Hàng không Việt Nam trong 2 năm 2007-2008 thì đã có hơn 50 tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm trong lĩnh vực hàng không bị xử phạt với tổng số tiền lên đến hơn nửa tỷ đồng.
So với những năm trước đây, việc đi máy bay vẫn còn là sự “xa xỉ” đối với người dân nhưng ở thời điểm hiện tại, đi máy bay được xem là phương tiện giao thông khá phổ biến. Bởi vì bất kỳ ai cũng có thể “bay” được. Cũng có thể vì lý do đó mà nhiều hành khách đã “tò mò muốn thử”, hoặc là không hiểu quy định về việc di chuyển bằng máy bay, họ đã “vô tình“ vi phạm những quy tắc an toàn-an ninh trên chuyến bay. Điều đó gây nên sự ậm trễ và tổn thất về thời gian và tiền bạc rất lớn cho nhà vận chuyển. Điển hình như các trường hợp của hành khách Lê Quốc Huy (1984) bị từ chối chuyên chở khi không tuân thủ sự hướng dẫn về an toàn-an ninh của tiếp viên trên chuyến bay Huế-Sài Gòn ngày 07-01-2008; hành khách Lê Văn Hạnh (1982) bị phạt 25 triệu đồng do mở cửa thoát hiểm khẩn cấp (Emergency exit) trên chuyến bay đi Đài Bắc – Hà Nội ngày 02-08-2008 hoặc trường hợp hành khách Goh Jeong Wan phải nộp phạt 15 triệu đồng khi “táy máy” mở cửa thoát hiểm trên chuyến bay Hà Nội đi Siêm Riệp (Cambodia) ngày 01-01-2009…
Luật Hình sự và Luật Hàng không Dân dụng quy định trường hợp cướp máy bay (hijacking) được xem là hành động gây nguy hiểm nhất. Đây là hành động can thiệp bất hợp pháp vào sự an toàn-an ninh của ngành hàng không. Vấn đề vi phạm này được hiểu thành 2 dạng: một là cướp máy bay để chống lại chính quyền (giống trường hợp Lý Tống năm 1992) và khủng bố để đòi yêu sách về tiền. Cả 2 trường hợp này sẽ bị nhận mức án cao nhất là tử hình (năm 1992 Lý Tống chỉ bị 20 năm tù do chưa có chế tài này). Xét về mức xử phạt nói trên là rất hợp lý, bởi hành động cướp máy bay gây nguy hiểm cho hàng trăm hành khách có mặt trên chuyến bay cùng những người khác có liên quan. Kéo theo đó, các mục tiêu quân sự, dân sự dưới mặt đất khi máy bay đang bay cũng bị trực tiếp đe doạ.
Ngoài trường hợp nói trên, các vi phạm còn lại chỉ dừng lại ở mức độ cảnh cáo,”cấm bay” hoặc không chấp nhận chuyên chở bằng đường hàng không, hoặc tiến hành xử phạt hành chính…từ 5-50 triệu đồng.
Tuy nhiên, mức độ xử phạt các vụ việc trong thời gian qua dường như vẫn chưa đủ mạnh để răn đe nên các vụ việc tương tự cứ tiếp tục diễn ra. Hơn thế nữa, chúng lại có chiều hướng gia tăng sau một “khoảng lặng” từ năm 2006 cho đến nay (Vụ việc hành khách Nguyễn Thái Sơn bị tòa xử phạt 10 tháng cải tạo không giam giữ, đóng phạt hơn 200 triệu đồng và ông Lâm Tấn Ngạn bị xử 12 tháng tù treo và nộp phạt hơn 300 triệu đồng do có hành vi tung tin có bom (thực tế chỉ là câu nói đùa) trên chuyến bay Hà Nội đi Cam Ranh ngày 18/06/2006 và Hà Nội đi Sài Gòn ngày 08/10/2006).
Trước tình hình trên, các cấp lãnh đạo của Tổng Công ty Hàng không Việt Nam cùng các Bộ, Ban, Ngành khác nhau đã cùng đưa ra những phương án nhằm hạn chế, chế tài…để ngăn ngừa bớt những vi phạm về an toàn-an ninh của hành khách đi máy bay.
Để tránh những sai lầm đáng tiếc xảy ra, xin nhắc nhở các “thượng đế” nên chú ý một số vấn đề sau:
- Tuân thủ các hướng dẫn về an toàn, an ninh của phi hành đoàn và nhân viên hàng không (không dùng điện thoại di động trên chuyến bay, cài dây an toàn…)
- Không nên đi máy bay khi uống quá nhiều rượu bia dẫn đến mất kiểm soát bản thân, gây rối trên chuyến bay (Unruly passenger).
- Không mang hoặc nhận mang giùm quà mà không biết rõ chúng chứa đựng gì ở bên trong (tránh bị gài bẫy).
- Không cố tình chống lại, hành hung hoặc đe dọa nhân viên phi hành đoàn, nhân viên hàng không.
- Tuyệt đối không đưa ra những lời bông đùa, dọa dẫm có liên quan đến vũ khí, chất nổ tại sân bay và trên chuyến bay.
Post by Vinh 6-crew
